“Ég held að sú leið sem hann fylgir eigi eftir að verða hans bani,” sagði stúlkan. “Hann óttast hana en samt heldur hann áfram.” Hún lyfti höfði og horfði í rauða loga eldsins, eins og hún fylgdist þar með ferð báts sem kæmi einn yfir höf vetrarins og héldi áfram út yfir reginhöfin. Þá fylltust augu hennar tárum eitt andartak en hún sagði ekkert.”
Úr “Galdramaðurinn” eftir Ursula Le Guin
Mér fannst gaman að sparka í bolta en fann aldrei þennan keppnisanda sem gerir kleift að sigra þannig að það sjái á hinum. Gat spjallað við alla en fann ekki hjá mér hvöt til að stríða neinum hinna. Prófaði einusinni að taka rúnt á skellinöðru og annan á fjórhjóli auk rennslis á snjósleða og fannst þetta alltsaman sniðug tæki en ekki að þau höfðuðu neitt sérstaklega til mín. Prófaði að fara á skíði og fannst það líka alveg ágætt en var samt alveg sáttur við snjóþotuna. Hjólaði heilmikið en eignaðist aldrei tíugírahjól.
Ég sat líka yfir sjónvarpi á kvöldin í fjöldamörg ár en áttaði mig fljótlega á því að organdi reiðir pönkarar á hljómplötum höfðu meiri merkingu fyrir mér. Krotaði á gallabuxurnar mínar og fékk Ævar vin minn til að klippa á mig kamb þegar brakgallar, svitabönd og break-dans var í tísku. Var kominn yfir tvítugt þegar ég eignaðist mitt fyrsta bílhró.
Ég var lítill rindill. Hataði sundtímana og leikfimina afþví hinir voru allir meira þroskaðir en ég. Fór samt, tók þátt án þess að vera hluti af þeim. Var ekki einmana samt. Gat spilað með. Aldrei skilinn útundan eða lagður í einelti.
Ég velti því stundum fyrir mér, í dag, hversu margir einstaklingar þarna úti eru ekki að samfagna því sem kallað er almannarómur. Hversu mörg eru að taka þátt án þess að meina það. Láta flokka sig með almenningsálitinu afþví það er einfaldara en að benda á að hugtakið “almenningsálit” er í sjálfu sér dautt, og samlíkingarleikurinn gengur ekki upp lengur ef farið er í það að afsanna kenninguna um tilvist almenningsálits.
Það er svo auðvelt og ég geri heilmikið af því: Að stimpla hina og þessa sem rugludalla. Ég geri mest af því að stimpla þau sem fullyrt er, gegnum stöðuveitingar og kosningar, að séu traustsins verð, sem bullukolla.
Ég hef viðbrögðin grunuð um að vera ekki alltaf sjálfráð, þegar ég stimpla útfrá mér. Ég fordæmi unga sjálfstæðismenn áður en þeir opna kjaftinn, flokka þá með sportistunum sem fyrirlitu pönkarann, sportbílagæjunum sem óku í hringi meðan við félagslegu viðrinin sátum á bekk og veifuðum hálftómum flöskum.
Náttúrulega alveg á sama hátt eru vinstrisinnar stimplaðir sem “nei-fólk” og anarkistar hópaðir með fótboltabullum.
Þetta er bara eitthvað sem liggur í almannaróm.
skráð klukkan 20:14
Fólk er að rísa upp á endann við tölvurnar sínar og heimta réttlæti. Það heimtar réttlæti af þeim sem hafa atvinnu af því að troða á þeim.
Veit fólkið ekki að maður bítur ekki í höndina sem fæðir mann?
Við búum í samfélagi sem samsett er af góðu fólki. Öfl utan við og innan í samfélaginu sem hafa áhrif á innviði þess er stýrt af öðru fólki sem hefur skrýtnar hugmyndir í höfðinu. Hugmyndir um að það verði að græða of mikið af peningum áður en það deyr.
Þessar hugmyndir eru svo undirstaðan að öllum öðrum öflum sem ýta á samfélagið. Lögin og reglurnar sem góða fólkinu í samfélaginu er ætlað að fara eftir (án þess að þau hafi haft nokkuð um það að segja hvernig lögin og reglurnar voru hannaðar) byggjast á því að allir geti haldið í aurana sína og enginn þori að fikta neitt við þá, hvorki góða fólkið í samfélaginu né hitt ríka fólkið með skrítnu hugmyndirnar.
Svo verður góða fólkið (sem veit alveg innra með sér að maður bítur ekki í höndina sem fæðir) voðalega reitt af og til. Svona þegar það áttar sig á því að auraráðin skiptu meira máli en tilfinningar þess, þegar reglurnar um hegðunarstýringu voru settar.
Það krefst hefndar.
Það krefst þyngri fangelsisdóma. Án þess að hugsa út í raunverulega merkingu fangelsisdóms. Lengri fangelsisdómur bætir ekki neinn.
Hann bætir ekki sálsýki helvítis nauðgarans.
Ekki sársauka fórnarlambsins
Þyngri dómur er í mesta lagi plástur á aumkvunarvert umkomuleysi okkar sem höfum ekkert að segja um stýringu samfélagsins sem við búum í. Krafan um þyngri dóm er krafan um hefnd fyrir að vera háð hendinni sem fæðir. Hefnd fyrir að mega ekki bíta. Hefnd fyrir að mega ekki við því að bíta, að hafa ekki efni á því og þora því ekki. Hefnd fyrir að þora ekki að rísa upp og krefjast raunverulegs réttlætis því við höfum aldrei kynnst því. Hefnd fyrir að þora ekki að ráða framtíðinni því við höfum aldrei haft neitt um hana að segja.
Lokið á inni þessa andskota. Lokið inni þessa samfélagsmynd sem við viljum ekki horfa á. Fjarlægið þennan hluta hugsunar minnar. Lokið inni ábyrgð samfélagsins sem ég er hluti af.
Réttlætið kemur mér ekki við. Það er búið að hanna það. Það stendur í Alþingistíðindum. Þarf ekki að ræða frekar.
Burt með þessa heimatilbúnu heimspekinga. Þessa sjálfskipuðu siðfræðinga sem þykjast ætla að kenna almenningsálitinu hvernig það á að skoða sjálft sig áður en það dæmir.
Við skulum halda utan um fórnarlömbin. Úr þeirri þægilegu fjarlægð sem löggjafinn veitir í samvinnu við tiltrú almennings á að þetta eigi að funkera svona. Réttlæti byggt á kapitalisma á alveg að ganga upp. Auðvitað á það að ganga upp. Við byggjum lífsstíl okkar og allt sem við trúum á, á réttlæti kapitalismans. Hann skapar vonir okkar og trú. Líf okkar og yndi. Fögnuð okkar og frelsi. Arbeit Macht Frei.
skráð klukkan 21:02
“Í sambandi við þennan mismun þá man ég eftir því einhvers staðar í bókum efir Gambrich, sem skrifar um listir, að hann segir frá því að með Kínverjum þá séu landslagsmyndir þannig gerðar, að ef það er vegur í þeim, þá hverfi hann einhvers staðar fyrir hæð, síðan sjáist hann ekki meira. Í vestrænum landslagsmyndum þá liggur vegurinn ævinlega að einhverjum stað, kastala, höll, fagurri lind eða einhverju svoleiðis.”
Úr “Samræður um Heimspeki”
Óttinn við hið óvænta er svo djúpt ristur í sálir okkar að við höfum ekki einusinni trú á sjálfum okkur til að framkvæma margt af því sem raunverulega skiptir okkur máli. Hvað ef eitthvað á sér stað sem við reiknum ekki með? Þá breytist áætlunin og við þurfum að nálgast viðfangsefnið á annan hátt en í upphafi var skipulagt. Ætti ekki að vera neitt svakalegt ef við værum ekki búin að hamra inn í okkur ákveðna leið til að nálgast eigin tilveru og allt sem umkringir hana.
Þessi ótti gengur svo langt að rigningin er álitin óvinur, náttúran sjálf. Brenglunin felst í því að reyna að snúa náttúruna niður og píska hana áfram í nafni mannlegra framfara. Dýpt brenglunarinnar sýnir sig í því að flest okkar afskrifa þann möguleika að lífsstíll sinn sé hluti af því afli sem er að gera jörðina að óbyggilegu svæði.
Á hjúkrunarþingi s.l. föstudag flutti m.a. erindi kona ein sem vinnur hjá World Health Organisation. Hún deildi því með okkur að í heildina myndi það kosta níu milljarða dollara að koma hlutunum þannig fyrir að allir jarðarbúar fengu aðgang að hreinu vatni. Almenningur í bandaríkjunum eyðir átta milljörðum dollara á ári í snyrtivörur.
Hún nefndi fleiri dæmi um óhugnað okkar daglega lífs: Fertugustu hverja sekúndu fremur einhver sjálfsmorð í heiminum. Þunglyndi er fjórða algengasta sjúkdómsgreining jarðarbúa. Svo sagði hún okkur frá því að hún hefði verið viðstödd jarðarför og fyrir framan hana hefði setið ung kona sem var svo mikið á framabraut að hún var að fara yfir skýrslur af skrifstofunni meðan presturinn talaði yfir kistunni.
Að breyta til og reyna að aðlaga lífsstíl þeim staðreyndum að á þessari jörð er ekki of mikið af fólki heldur of mikið af fólki sem framleiðir rusl og að lífshamingjan felst ekki í því að vinna þar til þunglyndið tekur við af kappinu. Kappið mun aldrei ná að hafa við þeirri þenslu sem efnahagskerfi auðvaldshyggjunnar gerir kröfu um.
Fyrir rúmum áratug var í tísku að tala um grænar fjölskyldur og flokkun á öllu rusli var rétt handan við hornið. Ekki í dag. Einhverjir hafa tekið upp umhverfisvænni lífsstíl en fnykurinn af morgninum er enn svakalegur þegar ég hjóla framúr bílaflota fulltrúa hins þreytta og pirraða almennings á leið í vinnuna.
skráð klukkan 13:22
#1 Ég sit inni í matartjaldinu á þjóðhátíð í eyjum fyrir einhverjum árum. Snemma morguns á laugardeginum. Með Magga ex- trommara úr Forgarðinum. inn labba þrjár löggur, örfáar hræður á svæðinu en þeir ganga beint að mér, taka mig upp á milli sín og teyma út í bíl. Þar er leitað á mér að dópi og svo hent út.
Ég labba aftur inn í matartjaldið og segi si-sona við afgreiðslufólkið "hvusslags þetta sé, mar sitji hérna og djúsi í rólegheitum þegar löggan birtist bara og pikki mann upp".
"Hja...Fyrirgefðu en við heyrðum af því að á svæðinu væri einhver maður sem væri að selja eitthvað og hringdum á lögguna og þeir bara sáu þig..."
#2 Ég og Krummi vinur minn erum á fylleríi, byrjum föstudaginn snemma og höfum svo ekkert sérstakt að gera þegar dagurinn er liðinn en kvöldið ekki komið. Við ákveðum að fara í húsvitjun á einhverjum kunningja Krumma. Bönkum uppá, dyrnar opnast, þar er fullt hús af löggum sem pikka okkur inn og leita á okkur. Það er razzía í gangi í húsinu. Þetta finnst okkur alveg fjallfyndið og hlægjum svo mikið að löggan hendir okkur fljótlega út. Húsráðandi ekki sáttur á svipinn en Krummi heimtar afsökunarbeiðni af sinni alkunnu hæðni svo okkur er hent enn hraðar út.
#3 Ég fer í partý og býð þangað stelpu sem ég er nýbúinn að kynnast. við förum á svaðafyllerí og röltum svo niður í bæ. Áður en við fórum fannst henni brill hugmynd að klæðast fötum af mér svo við séum í stíl. 10.000 manns í bænum og mikið fjör þar til löggan pikkar mig út úr þvögunni og bendir á vinkonuna: "Það var þessi líka" og við uppá stöð. Vinkonan ekki hrifin, nýbúin að kynnast mér og líst ekki á blikuna. Á stöðinni tæmi ég bara mína vasa eins og venjulega og djóka við lögguna sem sér fljótlega að ég er hinn samvinnuþýðasti og með spakari fyllibyttum sem þeir hafa pikkað upp. Vinkonan hins vegar er berháttuð í annari stofu með kvenlöggum, nærbuxum snúið við, tyggjópakki og hvert tyggjóstykki skorið í sundur og okkur svo leyft að fara með orðum að okkar "klæðaburður bjóði uppá handtöku og fíkniefnaleit."
#4 Ég er með partý á Grettisgötunni. Fullt hús af pönkurum og við hoppandi um alla íbúð með brjálað pönk í græjunum. Slamdans og stuð, megnið af liðinu hálfnakið. Komið fram yfir miðnætti og eðlilega kvarta nágrannar. Löggan birtist og ég og fleiri stormum til dyra enn hálfnaktir og trallandi. Löggan verður frekar forviða og spyr strax: "hvaða neysla er í gangi hér". Í hreinskilni minni segi ég þeim að "við erum bara að drekka landa" og brosi út að eyrum. Þeir hrista bara hausinn og minna á hávaðamörkin og fara við svo búið.
skráð klukkan 11:33
Ég er að setja saman stuttan bækling sem útskýrir anarkisma í stuttu máli. Þó nokkuð maus en þetta er að koma. Hér er nýjasti grunntextinn. Uppbyggilegar ábendingar um hvað megi betur fara eru velkomnar í póstformi á punknurse@helviti.com.
Anarkismi snýst um að allar þær reglugerðir sem umvefja okkar daglega líf séu ekki bara óþarfi, heldur og dragi þær niður og kæfi möguleika hvers og eins okkar til að rækta eigin hæfileika.
Hvaðeina sem ríkisstjórn er ætlað að gera getur almenningur gert betur. Hver einasti meðlimur ríkisstjórnar er mögulega jafn mikill kjáni og hvert og eitt okkar hinna. Í samfélagi án yfirstjórnar yrðum við að skipuleggja okkur í sjálfboðavinnu og hugsa á grundvelli samvinnu og gagnkvæmrar virðingar. Gegnum þann hugsunarhátt áttum við okkur á því að ríkisstjórnin og öll hennar kerfi er afæta á samfélaginu og nærist á því gegnum skattpínslu. Þannig áttar hver einstaklingur sig líka á því að þátttaka í stýringu samfélagsins er mikilvægari en svo að kross á blað fjórða hvert ár geri gagn.
Þetta þýðir að anarkismi gerir kröfu um meðvitað siðferði. Þau hettuklæddu ungmenni, sem kenna sig við anarkisma og fjölmiðlar birta svo gjarnan myndir af, þá í sambandi við óeirðir í útlöndum, meina kannski vel. En þau eru að gleyma allrahag í baráttu sinni. Þau láta sem baráttan við kúgunaröflin komi þeim einum við. Þau hafa látið hugmyndafræði baráttunnar einangra sig og aftengja sig daglegu lífi almennings án þess að átta sig á því að ekkert okkar er raunverulega frjálst fyrr en við erum öll frjáls.
Það er ekkert að því að þeir einstaklingar sem saman mynda samfélagið greiði hluta af tekjum sínum í sameiginlega sjóði, sem fara eyrnamerktir beint til að viðhalda þeim þáttum sem þeim er ætlað. Kostnaðurinn við að halda uppi ríkisstjórn og kúgunin sem hún stendur fyrir kemur í veg fyrir að hér sé að þroskast samfélag velferðar, auðugt af gagni og gæðum fyrir hvert og eitt okkar. Ríkiskerfið gerir einstaklingum kleift að stýra fjármagni frá skattborgurum til sín og þeirra fyrirtækja sem eru innundir hjá meðlimum ríkisstjórnar. Jafnframt eru engar framkvæmdir leyfðar nema þær annaðhvort komi meðlimum ríkisstjórnar vel eða að þeim standi á sama um þær.
Anarkistar standa gegn því að manneskjur séu dregnar í dilka útfrá búsetu, þjóðfánum eða kynþáttum. Kynhneigð og lífsstíll á líka að vera hvers manns val óháð aðhaldi frá okkar félagslega umhverfi. Þannig er fjölbreytileiki manneskjunnar í hávegum hafður og því hafa anarkistar andstyggð á hverri þeirri reglugerð eða siðaboði trúarbragða sem heftir og bindur.
Allt það fólk sem segir pælingar anarkista vera blindar á mannlegt eðli, ganga útfrá því að manneskjan sé í eðli sínu heimsk, ágjörn og grimm og að endalausa óreiðu myndi reiða af því að leggja niður ríkið. Það fólk gerir sér ekki grein fyrir því að ástandið í dag einkennist af óreiðu háðri því hversu mikil völd sérhagsmunaseggir hafa í samfélaginu. Enginn ætlar heldur að leggja niður ríkið í næstu viku.
Mannlegt eðli er heldur ekki neinn fastmótaður pakki heldur samansafn af öllum þeim tilfinningum og viðbrögðum sem við höfum lært og erum alltaf að læra. Okkur er kennd heimska, græðgi og grimmd gegnum marga þætti: Löggjafinn á að bjarga okkur frá hvoru öðru, efnahagskerfið byggir á þenslu í stað jafnvægis og sjónvarpsfréttir segja hungur og stríð eðlilegan þátt í gangi heimsmála. Ef við værum jafn vitlaus og yfirstjórnir allra mála vilja vera láta þá gætum við ekki umgengist hvert annað eins og við gerum í dag.
Anarkistar gera sér grein fyrir breyskleika manneskjunnar. Það er hlutfallslega fátt um engla meðal manna en allir möguleikar til rökréttrar hugsunar eru til staðar. Breyskleikinn gerir það að verkum að enginn er fær um að hafa yfirráð yfir öðrum. Þessvegna er sú brenglaða lýðræðismynd sem við búum við í dag, röng.
Ekkert okkar hefur grænan grun um hvernig samfélag skipulagt á grunni samvinnu og jafnræðis gæti litið út eða virkað. Þessvegna getur fólk strax hætt að setja þannig áhyggjur fyrir sig. Gagnlegt er, til að byrja með, að líta á anarkisma sem leið að betra samfélagi. Ef við förum að umgangast hvert annað með umburðarlyndi og gagnkvæma virðingu í huga erum við strax á réttri leið. Leið anarkisma.
skráð klukkan 00:36