Tíðni ofnæmis og ofnæmissjúkdóma eins og astma fer vaxandi meðal almennings, sérstaklega í vestrænum ríkjum. Það er vegna ofverndunar mannslíkamans fyrir náttúrulegum áhrifum. Börn fá ekki að komast í snertingu við þá bakteríufullu drullu og óhreinindi sem er eðlilegt fyrirbæri í náttúrunni. Líkamar þeirra fá því ekki að taka út ákveðinn þroska og aðlögun að heimi okkar. Samt er heimurinn enn til staðar þegar þau vaxa úr grasi og hann gerir þau veik.
Þegar ég, sem strákpjakkur, fæ að komast upp með kjafthátt og skæting gagnvart stelpunum í skólanum. Þegar ég venst því að mamma sjái um að þjónusta mig og vernda mig fyrir umhverfinu á meðan pabbi er fjarlægi kallinn sem sér um fyrirvinnuhlutverkið. Þegar ég heyri aldrei karlmann tala um konu eða við konu sem jafningja gegnum uppeldi mitt eða í mínum félagslegu hringjum. Þarf ég þá ekki eitthvað mikið að koma til, til að ég verði með sæmilega heilbrigð viðhorf gagnvart konum sem manneskjum fullorðinn sjálfur?
Nú er ég ekki með þessu að dæma foreldra mína eða fjölskyldu á nokkurn hátt. Ég er að alhæfa um samfélagið.
Á sama hátt og fólk sem þarf að nýta sér tækni hjólastóla, til að auðvelda sér ferðir, verður fyrir því að talað er framhjá því; “vill hann fá eitthvað að drekka líka?” þegar gert er ráð fyrir því að allir fatlaðir séu vangefnir, ganga karlmenn með skrítna fordóma gagnvart konum.
Útfrá ýktum sögum af þeim konum sem brjóta félagsleghöft til að lifa sínu kynlífi er hægt að gera ráð fyrir því að öllum konum finnist maður ómótstæðilegur. Og gera sér hugmyndir um að hinar séu þá eitthvað kaldar. Svo má fyrirlíta þær út á það. Og fyrirlíta “druslurnar” fyrir að sofa hjá hinum hallærisgæjunum en ekki mér.
Auglýsingaímynd kroppanna sem heillast af bílum og kjörís í reðurlíki bætir ekki úr skák. Klámímynd kvenna má taka sem heilögum sannleik líka. Það er miklu einfaldara heldur en að setja gramm af gagnrýninni hugsun í málið.
Samfélagið sér til þess að gera úr manni tilfinningalega vanþroskaðan einstakling sem aldrei hefur lært að átta sig á hlutunum fyrir sjálfan sig vegna þess að hann er alltaf mataður. Mataður á hlutverkum kvenna sem heilagrar Móður Maríu kristninnar og hinnar heillandi druslu íspinnaauglýsinganna verður eigin skaufi að trúarbrögðum.
Í lestunum í Þýskalandi stendur; “Stingið höfði og höndum ekki út um gluggann”. Gert er ráð fyrir því að fólk sé of heimskt til að átta sig á því að það getur klippst í tvennt við að veifa sér út um gluggana á hraðskreiðri lest.
Á sama hátt er gert ráð fyrir því að allir karlmenn séu fífl sem beri enga virðingu fyrir konum – alla ævi er því haldið að okkur. “Ekki reyna að vera neitt annað góði, þá ertu bara hommi og kveif.” Hversu erfitt er að reyna að komast undan ásköpuðu hlutverki karlrembunnar komast þeir einir að sem reyna.
Ég er ekki með þessu að afneita hormónstarfsemi heldur segja að þrátt fyrir stundum stórkostlega virkni hennar þá göngum við allir um með siðferðiskennd, skynsemi og hugsun sem hægt að virkja líka.
skráð klukkan 01:04
Á einni kvöldvakt vissi ég að komu tvær konur til að fá læknisálit eftir líkamsárás af hendi fyrrverandi kærasta eða sambýlismanns. Þegar sú seinni kom sagði læknirinn við okkur, nokkra hjúkrunarfræðinga; “afhverju er þetta svona algengt á Íslandi?” Ég er búinn að vera að velta því fyrir mér síðan. Þessi spurning situr í mér.
Ég er ekki búinn að vinna lengi á slysa- og bráðamóttöku. Samt finnst mér ég hafa séð svo mikið af því sem lætur samfélagið hér birtast sem fársjúkt fyrirbæri. Bakhliðin birtist að einhverju leyti þarna á mínum vinnustað - Manneskjur sem eru að örvænta vegna þess að þær aðstæður sem líf þeirra skorðast í eru mannskemmandi óhugnaður.
Ég var að ræða þessar líkamsárásir á hendur konum við nokkrar starfssystur mínar. Mér var efst í huga að hugsunarháttur margra karlmanna er innstilltur á það að þola ekki neina höfnun. Ég hef vitað til þess hjá öðrum og fundið til þess sjálfur að þegar kona lætur mann vita að hún hafi, ótrúlegt en satt, ekki kynferðislegan áhuga, impri maður á því, þá vakna sárindi og reiði. Í stað þess að viðurkenna og sætta sig við rétt konunnar til að hafa ekki áhuga og segja nei, eigum margir karlmenn það til að breyta viðreynslunni í fúkyrðastraum og kjaftháttur er ekkert annað en ofbeldi. Það er bara stigsmunur á dónaskap og barsmíðum.
Við erum allir litlir prinsar í þessu konungsríki karlmanna og þeim embættum fylgir það verndaða umhverfi að okkur er hlíft við höfnun. Konur eiga að sinna þeim “kvenlega eiginleika” að halda sig tilbaka og bíða eftir að þeim verði boðið í dans og/eða drátt. Prinsessuhlutverkinu fylgir bara sá hæfileiki að vera svo viðkvæm og saklaus að þær þurfi að þiggja vernd. Sama hversu tilfinningalega fatlaður eða sjúklega ofbeldishneigður verndarinn hefur alla möguleika til að vera.
Þetta er ekkert svona. Hvergi úti á götu. Aldrei í Séð og Heyrt. Aldrei í sápuóperunum. Ekki í okkar vitneskju. Ekki í mínu lífi. Þetta er svo djúpt grafið í samfélagið að hægt er að tala um félagslega afneitun (án þess að ég viti hvort það er til sem hugtak).
Það er bara of vont að hugsa um þessar staðreyndir. Tölfræðin segir okkur ekki neitt. Ef við lesum reynslusögurnar leitum við uppi punktana sem fórnarlambið gerði rangt og hömrum á þeim. Spyrjum spurninga þeirra sem skilja ekki neitt og vilja ekki skilja. Leitum uppi þetta prósentubrot karlmanna sem hafa verið beittir ofbeldi af konum og viljum sýna með því að við séum nú ekki alslæmir.
Allir karlmenn eru mögulegir kvenhatarar. Einungis hver og einn okkar getur tekið til inni í sjálfum sér og áttað sig á leiðum til að vaxa og þroskast gegnum það net inngróinnar karlrembu sem leynist allsstaðar í umhverfinu.
Orð mín má líta á sem hastarleg. Mér er það ekki miður.
skráð klukkan 10:51
“Án einstaklinga sjáum við bara tölur: Þúsund látnir, hundrað þúsund látnir, “óttast er að mannfall skipti milljónum”. Gegnum sögur einstaklinganna breytist tölfræðin í manneskjur – en jafnvel það er lygi þar sem fólk heldur áfram að upplifa hörmungar í svo miklu magni að það slær okkur út og missir alla merkingu. Sjáðu, sjáðu úttútinn maga barnsins, flugurnar sem skríða í augunum, beinagrindarútlimina: Yrði þessi sýn þér þægilegri ef þú þekktir nafn hans og aldur, drauma hans, ótta og ugg? Að sjá inn í hann? Og væri það hægt værum við þá ekki að sniðganga systur hans sem liggur í rykinu við hlið hans, brengluð, firrt barnsmynd. Og jafnvel þó að við findum til með þeim eru þau þá okkur mikilvægari en þúsund önnur börn sem sama hungursneyðin snertir, þúsund önnur líf sem brátt verða fóður handa iðandi börnum sjálfra flugnanna?”
Neil Gaiman – úr “American Gods”
“Pictures of Starving Children Sell Records” - Chumbawamba
Það er skelfilegt að vita af eigin framtaksleysi. Ennþá skelfilegra er að vita af eigin bjargarleysi þegar kemur að því að leiðrétta óréttlæti heimsins. Einhvernveginn átti alltaf að vera búið að bjarga þessu með deyjandi börnin á áttunda áratugnum, með Bob Geldof og Live Aid. Gefum bara tíkall á mann og þá er þessu reddað, allavega samviskunni. Við reyndum og ekki okkur sem gáfum að kenna að einhver herstjóri keypti kannski vopn fyrir alla peningana.
Ég man að einhverju ári eftir að við vorum öll búin að enda hungur í heiminum með því að kaupa leiðinlegustu plötu í heimi kom smá klausa í einhverju blaðanna þar sem Bob Geldof var að krefja ríkisstjórn einhvers afríkuríkis um skýringar á hvað hefði orðið um þær hundruðir milljóna sem safnast höfðu á Live Aid. Síðan ekki söguna meir. Sveltandi börn eru ekki svo mikið í fréttum lengur. Sveltandi poppstjörnur miklu frekar.
Kannski hefur þessi upphæð sem Live Aid safnaði dugað mátulega fyrir afborgunum Eþíópíu af skuldum við Alþjóðabankann það árið.
Bent er á að mörg ríki sem hafa yfir ágætu ræktunarlandi að ráða, selja uppskeruna úr landi til að hafa efni á vopnakaupum og afborgunum til Alþjóðagjaldeyrisskjóðsins eða til að hagræða eigin efnahagskerfi á annan hátt sem krafa hefur verið gerð um af hendi erlendra fjárfesta. Á meðan sveltur einhver hluti almennings í því sama landi. Þetta er bara lögmálið um framboð og eftirspurn. Fólk sem sveltur á ekki peninga fyrir mat. Lögmál er lögmál. Hungur er viðskipti. Stríð er friður.
Í einu héraða Indlands (auk margra annara svæða í heiminum) er skortur á hreinu vatni stórfellt vandamál fyrir daglegt líf íbúanna. Það var ekki vandamál þar fyrr en Coca-Cola Company setti upp átöppunarverksmiðju á svæðinu. Verksmiðjan fór að soga upp grunnavatnið úr jörðunni til að nýta í þvottavélarnar og skilaði því sápumenguðu aftur.
Indland var með lægstu sölutölur á kóki í heimi. Það bara gekk ekki lengur. Bad for business. Ísland er með hæstu neyslutölum fyrir þennan ætandi vökva. Indverjarnir verða bara að drekka kók, baða sig í kóki, vaska upp í kóki. Have a coke and a smile.
Nestlé lentu í slæmum fjölmiðlamálum einhverntímann á sjöunda áratugnum. Það kom í ljós að viðskiptahættir þeirra með mjólkurduft ætlað ungbörnum voru frekar harkalegir. Fátækar ungar mæður í sumum ríkjum Afríku voru helstu viðskiptavinir sölumanna Nestlé. Þeir lugu því að hollara væri að gefa brjóstmylkingum mjólkurduft heldur en brjóstamjólk made in mamma. Hreint vatn til að hræra upp mjólkurduft var af skornum skammti í umhverfi viðskiptavina Nestlé. Börnin fengu iðrakrampa og niðurgang, líkamir þeirra þornuðu upp og þau dóu. Tugþúsundum saman. Bad for business.
En ekki lengi. Nokkrar nettar auglýsingarherferðir og allt er gleymt. Nestlé eru ennþá að selja mæðrum mjólkurduft í Afríku. Og þúsundir vörutegunda í Hagkaup og Bónus. Það er bara ekki lengur í fréttum að gæðum mjólkurdufts umfram brjóstamjólk sé haldið að nýjum mæðrum.
Ég veit ekki hvernig er best að snúa sér í þessu. Kannski fyrst að losna við þann hugsunarhátt að lífið sé svo stutt að ekki taki því að ætla sér að gera eitthvað róttækt rétt á meðan.
skráð klukkan 09:58
Ég ætti bara að setja upp óskalista. Reglulegir lesendur geta imprað á því hvað þau langar helst að lesa um. Svona þegar ég er, eins og núna, of þreyttur til að nenna að skrifa eitthvað sem snertir mig sérstaklega persónulega.
Eitthvað hafa sumar konur imprað á því að vilja lesa meira um kynlífsævintýri. Kynlífsskriftir mínar eru bara eins og kynlíf á að vera; spontan, sjálfsprottin ánægja. Þegar mér finnst mér takast best upp er það þegar ég sest niður og byrja að skrifa. Kannski er hausinn þá óvart fastur í gömlu eða tilvonandi ástarævintýri eða ekki. Eins og ég hef komið að áður þá þekki ég ekki alltaf uppruna hugsuna minna. Óttast þá vitneskju kannski en geri mér ekki grillur útaf því.
Ég er að átta mig á því smámsaman að ég hef betri stjórn á huga mínum en ég hef oft haft. Ég fæ ekki jafn oft skrítnar hugsanapílur sem bjóða mér að taka þátt í óviðurkvæmilegu og algjörlega óviðeigandi athæfi. Þar sem einhverjum finnst það sem ég segi og geri, og mér finnst vera venjulegt, vera skrítið þá ætti ég ekkert að vera að fara hér út í hverskonar þráhyggjuhugmyndir hafa ítrekað stokkið að mér gegnum tíðina.
En ég er alltaf að læra og hyggst halda því áfram. Þó gruna ég mig stundum um ýmsa sérvisku sem hingaðtil hefur verið kennd við gamla menn. Ég fussa og sveia yfir gsm símum, dýrum bílum, bandarískum gamanþáttum í sjónvarpi og einhverju öðru sem ég lít á sem gerviþarfir. Alveg nákvæmlega á sama hátt og pabbi minn hefur átt það til að fussa yfir einhverju strumpi og uppátækjum í mér. Fyndið þegar maður fer að finna foreldra sína í sjálfum sér. Skelfilegt þó ef maður fer að gera sig sekan um sama óréttlætið og maður fann sig kannski upplifa í uppeldinu, gagnvart eigin börnum.
Börnin manns eiga það ekki skilið. Börn eru geimverur. Þau tala allt annað tungumál en fullorðnir og hafa allt aðra skynjun á umhverfinu en þeir. Hversu mikill barnaskapur felst í sumu afþví sem mér dettur í hug að setja á skjáinn veit ég ekki. Er of mikið barn til að vera dómbær á það. Það er gott.
skráð klukkan 21:51
Eins og bankastarfsmann dreymir um að taka peningana, sem hann/hún handfjatlar dags daglega, eins mikið og hann getur borið og stinga af, hverfa án þess að skilja eftir sig nokkurt merki eða vísbendingu. Lifa fjarri öllum sem vilja hlut í ágóðanum og anda með sjálfum sér. Svindla á allri fyrri merkingu orðsins frelsi, hanna sína eigin útfærslu og upplifa hana.
Þannig langar mig að stela hluta af lífinu og gefa þér. Stela því bara til að gefa þér. Losa upp festingarnar og hlaupast á brott með það eins og nafnlaus elskhugi að nóttu: Hrærir upp í kyrrum polli, kveikir eld sem lengi lifir sem kolaglæða í holdi. Nema að næturstundarelskhuginn fer og týnist, finnur sér annað kvikt hold og gleymir sér einungis það örskot í tíma sem hápunkturinn stendur, hverfur svo inn í sjálfan sig aftur því sá elskhugi sem finnst svo auðvelt að hverfa með dagrenningunni elskar bara sjálfan sig og kann ekki að gefa. Hann týnist líka gagnvart sjálfum sér.
Ég vil gefa þér, ég er alltaf að læra, ég er búinn að læra að elska sjálfan mig og því kann ég að elska þig líka. Ég er búinn að losa upp festingarnar úr mínu lífi og stela því handa sjálfum mér til að fara með eins og mig lystir og mig langar til að gefa þér.
Ég skal kenna þér að laumast sem þjófur og ræna hugsuninni, þinni eigin hugsun, þeirri sem rænt var í upphafi dags, einhverntímann áður en nóttin hallar sér og dagurinn fer að umla, þar fann ég tímann og staðinn sem enginn hefur náð að eigna sér utan eitthvað gleymt drukkið skáld.
Kannski eru engar tilviljanir til. Kannski hef ég alltaf verið þarna milli myrkranna og ljósanna og ekki þorað að hugsa hvort þeirra hefði rangt fyrir sér. Og í hvaða ástandi ég sjálfur væri til að meta það.
Einhversstaðar þarna fann ég sjálfan mig, hluta af hjarta mínu og hugsun minni en óviss um hversu mikið ég á í henni sjálfur því ekki þekki ég alltaf uppruna hennar. Ég þekki heldur ekki tilviljunina alltaf eða ekki þekki ekki muninn á henni og örlögunum.
Kannski hefur mig alltaf langað til gerast þjófur fyrir þig. Kannski hef ég alltaf elskað þig en ekki alltaf kunnað það. Kannski voru mér ætluð þessi orð allt frá því ég skrapp úr hlýju myrkrinu og út í kuldann sem er hérna.
Fer ekki bráðum að hlýna?
skráð klukkan 22:36
“Hvað ég vildi sagt hafa: Kristindómurinn er örlagaríkasta mynd sem hrokinn hefur tekið á sig til þessa. Menn sem voru hvorki nógu stórir né nógu harðir til að geta leyft sér að móta manninn sem listamenn; menn sem voru ekki nógu sterkir og framsýnir til að leyfa æðsta lögmáli þúsundfaldrar eymdar og tortímingar að hafa sinn gang þótt það kostaði þá stórbrotinn sigur á sjálfum; menn sem voru ekki nógu göfugir til að sjá þá hyldýpisgjá sem er á milli mannanna með tilliti til til þeirrar virðingar sem hverjum ber; slíkir menn hafa með sínum “jöfnuði fyrir guði” ráðið örlögum Evrópu til þessa, og nú er svo komið að búið er að rækta dvergslega, næstum hlægilega tegund, hjarðdýr, meinlausa skepnu, veikburða og lítilmótlega: Evrópumann samtímans.”
Nietsczhe – úr “Handan Góðs og Ills”
Nietsczhe fyrirleit anarkista álíka mikið og hann fyrirleit kristnina, talar um “Anarkistahundana sem ýlfra stöðugt ógurlegar” og sem “eru líka allir gagnteknir af meðaumkvunartrúnni, samúðinni með öllu sem finnur til, lifir og þjáist”. Hann eyddi bara meira púðri í kristnina þar sem hún er stærra fyrirbæri.
Kannski á ég því ekkert með að vitna í hann þar sem hvaða hugsandi nasisti sem er gæti gert það líka og fundist textinn jafn innihaldsríkur. En ég er samviskulaus í þessu sambandi.
-------
Ég held að það sé ekki bara kristnin, sem trúarbrögð, sem geri ræfil úr fólki, sem í upphafi á alla möguleika, heldur hvert einasta fyrirbæri sem taka má inn sem trúarbrögð.
Þannig gerir ofurtrú á auðvaldið alla að aumingjum. Fólk fyrirgerir eigin lífi vegna hins heilaga aurs. Vinnan tekur allann þeirra tíma og það er álitið rugl og siðleysi að afþakka aukavinnu. Þau sem vinna mest og hlaða á sig félagslegum merkjum þess að vinna mikið (sem ég þarf ekki að telja upp hver gætu verið) eru tekin í heilagra manna tölu innan samfélags vinnuþrælanna (og ekki síst í eigin augum).
Aldrei hefur gömul kona eða gamall maður litið tilbaka af dánarbeði sínum og látið hafa eftir sér að sorg sé í hjarta þeirra yfir að hafa ekki unnið meira. Frekar að þau iðrist þess að hafa ekki gefið börnunum sínum meiri tíma eða að hafa ekki gefið út ljóðabókina sem leynist í skúffu, hafa aldrei ferðast lengra eða af meiri hugkvæmni en á spánarströnd meðal félaga.
Kristinn maður myndi varla taka upp á því þegar dauðinn sækir að, að afneita guði sínum. Það er svo sniðugt með guðshugtakið að maður fær bara úr því það sem maður setur í það. Trúi maður sterkt á guð má finna sterkt fyrir nálægð guðs í lífinu. Ef eitthvað klikkar má alltaf kenna lélegri staðfestu um, eða órannsakanleik guðs vilja og vega. Tek það fram að þetta á bara við persónulega guði, ekki þá sem fólki er ætlað að upplifa gegnum aðra breyska menn eins og presta eða páfa.
Annað mál er með hinn efnislega guð. Hann svíkur alltaf því hann er tilgangslaus þegar upp er staðið. Maðurinn er ekki gerður af efni einu saman, finnst mér, því hugsanir mínar eru svo frjóar. Ekkert efni hugsar og því eru það einungis óútreiknanlegir (eins og hugsunin) guðir sem virka fyrir óútreiknanlega huga.
Guð sem setur mannsandanum lífsreglur er ekki guð heldur trúarbrögð. Hrokafullt ok á mannsandann, en mannsandanum ætti allt að vera mögulegt.
Þessvegna er ég anarkisti.
skráð klukkan 11:30